Na pytanie o to, co jest najważniejszym czynnikiem w produkcji wina, jest prosta odpowiedź – winorośl i konkretny szczep winogron. Kolejnymi bardzo ważnymi aspektami jest sam winiarz i jego ekspresja oraz szeroko rozumiane terroir. Niezwykle ważną częścią tego ostatniego jest czynnik, bez którego dyskusja o produkcji wina nie miałaby większego sensu.

Gleba, bo o niej mowa, ma niebagatelny wpływ na efekt końcowy w pracy winiarza. Jako medium odpowiedzialne za odżywianie winorośli, ma wpływ na aromat oraz smak wina. Różne rodzaje gleby oferują różne właściwości, dlatego ten sam szczep winogron da zdecydowanie inne wina w zależności od kraju czy też regionu uprawy.

Mówi się, że żeby winorośl dawała dobre owoce, musi cierpieć. Dlatego winiarze preferują gleby o niezbyt wysokiej żyzności. W bardzo dobrych warunkach roślina skupi się na zaopatrzeniu w potrzebne środki mineralne liści i pędów, przez co otrzymamy owoce o niższej jakości. Podłoża o obniżonej zawartości składników odżywczych w pewnym sensie zmuszają winorośl do głębszej penetracji i ukorzeniania się, czego konsekwencją jest wyższa jakość winogron.

Wpływ gleby na winorośl, typy gleb i ich występowanie

Gleby kredowe

Bywają często pozostałością po dawnych morzach, dlatego są bogate w wapń oraz skamieniałości. Mają niebagatelny wpływ na niezwykle pożądane cechy w winiarstwie, a mianowicie na mineralność oraz świeżość. Gleby te są zdolne do magazynowania wody w okresach o niewielkiej ilości opadów oraz szybko oddają ją, kiedy jest jej nadmiar. Podłoża te pomagają też w stabilnym utrzymaniu temperatury systemu korzeniowego, ponieważ odbijają promienie słoneczne. Gleby kredowe mają duży wpływ na profile aromatyczno-smakowe w Szampanii, Burgundii oraz w Dolinie Loary.

Idealne przykłady win pochodzących z takiej gleby:

• Cattier Brut Nature Premier Cru – aromaty owocowo-kwiatowe z przewagą cytrusów i dojrzałych mirabelek, smak harmonizuje z bukietem, wzbogacony akcentami biszkoptowymi.

• Chablis 1er Cru Les Vaucopin Blanc – w nosie świeże, z przewagą nut mineralno-owocowych oraz limonką. Wino żywe, miękkie, bardzo smaczne.

• Sancerre Blanc Les Montachins – aromaty białych owoców i cytrusów, akcenty dojrzałego melona. Eleganckie i mineralne.

W swojej pracy związanej z winem niejednokrotnie spotkałem się z kolekcjonerami szampanów, którzy ściany swoich piwniczek wykańczali kredą w celu utrzymania stabilnych warunków dla swoich skarbów.

Gleby wapienne

Podobnie jak kreda, wapń ma dobrą retencję wilgoci, co pomaga w odpowiednim nawadnianiu rośliny, ale też zmusza układ korzeniowy do głębszej penetracji gleby w celu poszukiwania wody. Podłoże wapienne również skutecznie odbija promienie słoneczne i dobrze magazynuje ciepło w chłodniejszych klimatach. Odczyn zasadowy tych gleb ma duży wpływ na odpowiednią ilość składników mineralnych w winogronach. Wina z regionów bogatych w wapnie mogą charakteryzować się złożonością, przy czym mogą być też subtelne.

Jakie szczepy lubią takie gleby? Z odmian białych chardonnay, sauvignon blanc, albarino czy też riesling. Natomiast z czerwieni pinot noir, malbec, tempranillo i sangiovese.

Warto spróbować:

• Waipara West Sauvignon Blanc – perfekcyjne sauvignon blanc, w aromacie białe owoce w towarzystwie cytrusów. W smaku delikatna słodycz miesza się z mineralnością, która doskonale wspiera trwały finisz. Być może niektórzy jeszcze tego wina nie próbowali, należy to szybko nadrobić.

• Pradorey Elite – mocno limitowane, w nosie bogate i mineralne. Ciemne owoce, delikatny dym. W ustach soczyste, pełne, z wyczuwalną taniną. Wysoki potencjał leżakowania.

Gleby wulkaniczne

Podłoża te powstają z rozkładu materiałów wulkanicznych: lawy, popiołu, pumeksu. Charakteryzują się wysoką zawartością minerałów mających duży wpływ na charakter wina. Wysokie drenowanie, czyli przepływ wody, zmusza winorośl do głębokiego ukorzenienia, co zwiększa jakość owoców. Gleby te mogą absorbować większe ilości ciepła, co jest pożądane w zimniejszych klimatach, ale może zbytnio przyśpieszać dojrzewanie w klimatach ciepłych.

Szczepy? Z bieli na podłożach wulkanicznych dobrze radzą sobie chardonnay, fiano, a czerwone szczepy to sangiovese, nerello mascalese czy pinot noir.

• De Falco Fiano Di Avellino – świeże, w nosie kwiatowo-owocowe, z przewagą owoców białych. Podobnie w smaku, doskonały przykład fiano z włoskiej Kampanii.

• Orestiadi Etna Rosso La Gelsomina – doskonały przykład nerello z Sycylii, mniej znany od innej popularnej tam odmiany – nero d'avola. W nosie czerwone owoce, takie jak wiśnie i truskawki, do tego wanilia z subtelną kwiatową nutą. W smaku pełne, owocowo-mineralne.

Gleba albariza

Gorąca i sucha Andaluzja jest miejscem, gdzie często występuje podłoże typu albariza. Specyficzne cechy tej gleby ułatwiają uprawę winorośli w suchych i gorących regionach. Albariza jest bogata w kredę i wapń, ale zawiera też piasek i glinę. Ułatwia to zatrzymywanie wody pod powierzchnią. Skład powoduje też dobre odbijanie promieni słonecznych od gleby.

Szczepy dobrze radzące sobie w tych warunkach to królujące w Andaluzji palomino, pedro ximenez oraz muscat of Alexandria.

• Marques del Real Tesoro Tio Mateo Fino – doskonały przykład sherry typu fino. W nosie dużo orzechów i zielone jabłka, w smaku chlebowo-ziołowe z charakterystycznym słonym finiszem.

• Manzanilla La Guita – kultowe wino, którego powinien spróbować każdy miłośnik sherry. W aromacie białe owoce oraz wyraźna orzechowa nuta. W smaku wytrawna sherry z wyraźną słonością na końcu.

Gleby gliniaste

Podstawowa cecha tych podłoży to struktura, która jest drobnoziarnista i raczej gęsta. Świetnie magazynują wodę, ale mają też trudność z oddawaniem jej, więc przy zbytnim nagromadzeniu może być problem z drenażem. Doskonale nadają się do klimatów chłodnych. Często są to gleby bogate w żelazo, wapń i magnez, co pozytywnie wpływa na smak oraz podkreśla mineralność win. Wina z winogron rosnących na takich glebach często mają wyraźną strukturę, są pełne, a czerwone odmiany mają mocno zaznaczoną taninę. Te cechy powodują, że takie wina często przejawiają wysoki potencjał do dojrzewania i starzenia.

Na podłożach gliniastych świetnie radzą sobie klasyczne odmiany białe: chardonnay, sauvignon blanc i chenin blanc oraz czerwone: cabernet sauvignon, merlot i syrah.

• Kleine Zalze Project Z Chenin Blanc – gliniasto-granitowe gleby brały czynny udział w powstawaniu tego wyjątkowego, limitowanego wina. W nosie cytrusy i białe owoce z delikatną drożdżową nutą. W smaku doskonale mineralne z wyraźnie zaznaczoną strukturą. Iście degustacyjny trunek.

• Rodney Strong Merlot Sonoma – w nosie jeżyny, porzeczki plus figi z akcentami wanilii. W smaku soczyste, owocowe, miękkie i dojrzałe. 15% alkoholu jest praktycznie niewyczuwalne.

Gleby żwirowe

Charakteryzują się dużą zawartością małych kamieni i gruzu, co powoduje doskonałe odprowadzanie wody i wzmacnia system korzeniowy. Do tego żwir doskonale kumuluje w sobie ciepło w ciągu dnia i oddaje je w nocy. Wydłuża to dojrzewanie winogron. Gleby żwirowe nie są za to zbyt bogate w składniki odżywcze, co jest kolejną przyczyną „cierpienia” winorośli i zmusza krzewy do koncentracji cukrów w owocach.

Czerwone szczepy, które lubią ten rodzaj gleby, to cabernet sauvignon, malbec, merlot oraz syrah, a białe to sauvignon blanc, chardonnay oraz riesling.

• De Stefani Vènis Sauvignon Blanc – sauvignon blanc z pojedynczej winnicy Le Ronche. Jeżeli chcecie spróbować doskonałego sauvignon blanc z Europy, to Vènis jest odpowiedzią. Nos pełen cytrusów, białych owoców, do tego delikatne nuty kwiatowe. W smaku soczyście świeże i pełne owoców z wyraźną mineralnością.

• Oakville Cabernet Sauvignon – potężny cabernet z Kalifornii. W nosie przyprawy, ciemne owoce, nuta grafitu i czekolady. W smaku wiśnie, porzeczka, czekolada i dębowa wanilia.

Gleby aluwialne

Powyższe gleby są efektem osadzania się minerałów naniesionych przez rzeki lub pozostałościami po różnego rodzaju zbiornikach wodnych. Są to gleby żyzne, ponieważ zawierają dużo materii organicznej. Zazwyczaj są to podłoża dobrze nawilżone, choć spora zawartość naniesionego piasku i żwiru może powodować szybką utratę wilgotności.

Szczepy: białe chardonnay oraz czerwone: cabernet sauvignon, merlot, pinot noir.

• Crozes-Hermitage La Matinière Rouge – w nosie czerwone owoce z przewagą porzeczek i malin, delikatnie przyprawowe, z nutą dymu. Usta pełne czerwonych owoców i przypraw.

Na koniec perełka.

Llicorella

Unikalną glebę można odnaleźć w Katalonii, dokładnie w apelacji Priorat. Llicorella, bo o niej mowa, jest to wulkaniczna gleba, gdzie dominuje czerwony łupek i kwarc, które mają zasadniczy wpływ na jakość tutejszych win. Winorośl w tych warunkach ma wyjątkowo trudną pracę do wykonania. Z jednej strony korzenie muszą penetrować głęboko w celu poszukiwania środków odżywczych, z drugiej strony rozciągają się czasem po powierzchni nawet po kilkanaście metrów. Efektem są niskie plony, za to koncentracja aromatów i smaków w owocach jest bardzo duża. Specyficzny skład tego podłoża podnosi też mineralność w winie.

Szczepy: garnacha, garnacha blanc, carignan.

• Bellmunt Negre Red – w aromacie dojrzała wiśnia, śliwki w czekoladzie, lukrecja i dymny akcent. W ustach pełne, ułożone, dominują czerwone owoce.

• Bellmunt Blanc – w nosie cytrusy, gruszki, mirabelka i nuta kwiatowa. W ustach odnajdziemy cytrusy, białe owoce sadu z ziołowo-mineralnym finiszem.

Jak widać, wpływ gleby na wino jest niepodważalny. Jest też nierozłącznie związany z klimatem regionu. Wspomniane „cierpienie” winorośli ma tylko i wyłącznie pozytywny wpływ na charakter końcowy trunku. Oczywiście w jednym regionie mogą występować różne rodzaje podłoży, co sprawia, że w danym obszarze uzyskamy różne wina z tego samego szczepu. Do tego dochodzi czynnik ludzki, a sprawny i doświadczony winiarz zrobi wszystko, by wyciągnąć z danej gleby cały zawarty w niej potencjał.